بوده است . در تمام اين سفر ، وى كه از او با تعبير ثقة الاسلام يا جناب آقائى ياد مىشود ، محور كاروان بوده و مؤلف به‌طور مرتب و با احترام از او ياد كرده است . نويسنده در آغاز كتاب ، ضمن مباحث مقدماتى خود ، شرح‌حال اين عالم را نيز آورده و با اشاره به اين‌كه متولد 1218 است ، مىنويسد : آباء و اجداد آن جناب از اماجد و اكابر تبريز بوده و هميشه در آن ولايت با كمال عزّت و احترام مىزيستند . جناب غفران مآب ميرزا شفيع ، جدّ پدرى آن جناب ، مستوفى و وزير نادرشاه بود و مدتى در كمال عزّ و تمكين در خدمت آن پادشاه قهّار بسر برده [ است ] . « 1 » علّيين آرامگاه ميرزا محمّد رفيع ، جدّ آن جناب ، مدّتى در عتبات عاليات در خدمت جناب فخر المجتهدين ذى المفاخر و المآثر آقا باقر بهبهانى [ م 1206 ] كه سرآمد فضلاى آن وقت بود ، تحصيل مىكرد و در خدمت شيخ اجل ، شيخ يوسف بحرانى [ م 1186 ] نيز به كسب علوم پرداخته و بعد از بذل جهد و سعى وافر از هردو عالم متبحّر اجازهء روايت و اجتهاد را گرفته به وطن اصلى معاودت نمود . . . جناب غفران مآب ميرزا رضى جدّ مادرى آن جناب كه برادر ميرزا رفيع مرحوم بود ، او نيز از اوايل عمر در خدمت حضرت خاقان شهيد مشغول به مشاغل معظّمه دولتى بود و در خدمت‌گذارى آن چنان پادشاه جمجاه در همهء مواقع به راستى و درستى خدمات خود را به عرصهء ظهور و بروز رسانيده و همواره مورد الطاف ملوكانه مىگرديد . در خط ربط و املا و انشا قدرت و تسلّطى كه آن مرحوم داشت تاكنون در السنه و افواه مذكور است . جناب آقاى ثقة الاسلام در هجده سالگى با فراق پدر بزرگوار خويش ممتحن آمده . . . در خدمت علماى آن بلد مشغول تحصيل انواع علوم مىبود ، و عمدهء تحصيلشان در خدمت جناب العالم الربّانى . . . الحاج سيد كاظم الرشتى الحسنى الحسينى - اعلى اللّه درجاته - بوده و شب و روز در تحصيل معارف الهيّه و كسب علوم دينيه و ترقّى به مدارج كمال و تدرّج به مراقى افضال متحمّل نوائر

--> ( 1 ) دربارهء فرمانى از نادرشاه به او ، ن . ك . به : تاريخ و جغرافى دار السلطنه تبريز ، ( نادر ميرزا ، تصحيح غلامرضا مجد طباطبايى ، تبريز 1373 ) ، صص 357 - 356